Menu
Γευση

Πώς γιορτάζουν το Πάσχα σε Ρωσία, Ρουμανία και Ουκρανία

Click here for English

A typical Romanian Easter meal
Ένα τυπικό Ρουμάνικο Πασχαλινό τραπέζι με βαμμένα αυγά, drob (ρολό από κρέας, φρέσκα κρεμμυδάκια και αυγά σε μπόλια αρνιού), friptură de miel (παϊδάκια αρνίσια), cozonac (τσορέκι γεμιστό με καρυδόψυχα) και pască (ψητό τσήζκεικ με ζύμι τσουρεκιού) – Φωτογραφία: Skyxlinex / CC BY-SA (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)

Η οικογένεια μου είναι ένα αληθινό patchwork εθνοτήτων. Αν και τόσο εγώ όσο και η μαμά μου γεννηθήκαμε στην Αθήνα, οι υπόλοιποι και για πολλές γενιές γεννήθηκαν και έζησαν σε άλλες χώρες. Πιο συγκεκριμένα, οι πρόγονοι μου γεννήθηκαν κι έζησαν στη Ρωσία, την Ουκρανία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Κωνσταντινούπολη.

Έτσι, όταν πια ήρθαν οι παππούδες κι οι γιαγιάδες μου στην Ελλάδα, έφεραν μαζί τους τις παραδόσεις και τις συνταγές των πατρίδων τους.

Οι Ρωσο-Ρουμανο-Ουκρανικο-Ελληνικές μας καταβολές

Cozonac, Romanian walnut filled sweet bread
Cozonac cu nuca, Ρουμάνικο τσουρέκι γεμιστό με τριμμένη καρυδόψυχα

Λένε ότι στην οικογένεια, οι γυναίκες είναι αυτές που κρατάνε τις παραδόσεις και θέτουν τον πολιτιστικό τόνο για όλους. Δεν ξέρω αν ισχύει, πάντως στη δική μας οικογένεια έτσι έγινε. Η μια γιαγιά, η Ελένη, έφερε Ρωσο-ουκρανικές παραδόσεις, ενώ η άλλη, η Άννα, Ρουμάνικες. Αλλά όλες με ένα άρωμα Ελλάδας.

Kulich, Russian Easter sweet bread
Kulich, τα Ρώσικα Πασχαλινά τσουρέκια – Φωτογραφία: torange.biz / CC BY (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0)

Καθότι τη γιαγιά την Αννούλα την χάσαμε όταν ήμουν μόλις τεσσάρων, ήταν η άλλη γιαγιά από τη Ρωσία, που είχε την πιο μεγάλη επιρροή στη ζωή μου. Στις γιορτές, Χριστούγεννα και Πάσχα, η γιαγιά Ελένη με πήγαινε στη Ρώσικη εκκλησία στην Αθήνα. Αν και ήμουν πολύ μικρή για να καταλάβω πολλά από τη Ρώσικη λειτουργία, μου άρεσε να πηγαίνω γιατί μου άρεσε η μουσική. Οι Ρώσοι φημίζονται για τις χορωδίες τους.

Από την άλλη, η μητέρα του πατέρα μου, η Άννα, ήταν η πιο καλή μαγείρισσα. Έτσι, η μαμά μου έφτιαχνε περισσότερο τις δικές της συνταγές στις γιορτές. Από “Ρώσικη σαλάτα” (οι Ρουμάνοι τη λένε salata de boeuf) μέχρι κεφτεδάκια, λαχανοντολμάδες κι άλλα.

Παρεμπιπτόντως, όπως ίσως καταλάβατε, έχω βαφτιστεί Ελεάννα από τα ονόματα των δυο γιαγιάδων μου, Ελένη και Άννα. Να μην είναι καμία παραπονεμένη!

Οι παραδόσεις του δικού μας Πάσχα

Τα βαμμένα αυγά

Romanian Easter Eggs
Ρουμάνικα Πασχαλινά αυγά – Φωτογραφία της jacqueline macou στο Pixabay

Δεν νοείται Πάσχα σε όλη την Ανατολικο-ευρωπαϊκή γειτονιά, την Ελλάδα και τα Βαλκάνια χωρίς βαμμένα αυγά. Αν και παλιό παγανιστικό έθιμο της άνοιξης, ενσωματώθηκε εύκολα στη Χριστιανική παράδοση. Τα αυγά και το κόκκινο χρώμα συμβολίζουν τη νέα ζωή.

Η γιαγιά Ελένη τα έβαφε όχι με βαφή του εμπορίου, αλλά χρησιμοποιώντας φλούδες από κόκκινα κρεμμύδια. Στα Βαλκάνια και τη Ρωσία είναι επίσης έθιμο να στολίζονται τα αυγά με περίτεχνα σχέδια. Με την ευκαιρία, το ήξερες ότι και οι Ρουμάνοι έχουν το έθιμο του τσουγκρίσματος των αυγών;

Η δική μας “μαγειρίτσα”

Mageiritsa by Minerva Horio
Μαγειρίτσα από το Minerva Χωριό

Οι Ρώσοι δεν συνηθίζουν να τρώνε αρνί. Ο προπάππους μου το έλεγε “γάτα“. Δεν είναι κρέας αυτό, έλεγε, είναι μεζές (ας μην αναφερθώ στις μαρίδες και λοιπά μικρά ψάρια – ούτε που του έκαναν κλικ!). Παρόμοια η κατάσταση κι από τις άλλες πλευρές της οικογένειας, δηλαδή Κωνσταντινούπολη και Ρουμανία.

Έτσι, η γιαγιά από τη Ρωσία έφτιαχνε μια “ψευτο-μαγειρίτσα”, που ήταν ουσιαστικά κοτόσουπα με άνηθο. Από την άλλη, η γιαγιά από τη Ρουμανία έφτιαχνε μια σούπα από το κρέας, τις πατάτες και τα καρότα που έβραζε για τη salata de boeuf (τη “Ρώσικη” που λέμε στην Ελλάδα).

Τελικά καταλήξαμε σε ένα συνδυασμό: αφού βράσουμε τα υλικά για τη Ρώσικη, κρατάμε το ζωμό και του προσθέτουμε άνηθο και φρέσκο κρεμμυδάκι και αυτή είναι η δικιά μας μαγειρίτσα. Καμιά φορά βάζουμε και συκωτάκια κότας!

Salata de boeuf (Ρουμανία) ή Salad Olivier (Ρωσία)

Salata de boeuf or salad Olivier
Ρώσικη σαλάτα ή salata de boeuf (Ρουμάνικη εκδοχή)

Εμείς στο σπίτι φτιάχνουμε τη Ρουμάνικη εκδοχή της “Ρώσικης” σαλάτας. Βασικά είναι η ίδια, αλλά με μια καθοριστική διαφορά: οι Ρουμάνοι βάζουν και μουστάρδα, ενώ οι Ρώσοι μόνο μαγιονέζα.

Η “Ρώσικη” σαλάτα είναι πολύ δημοφιλής σε Ρωσία, Ρουμανία, Ουκρανία και λοιπές χώρες της περιοχής. Δεν νοείται γιορτινό τραπέζι, είτε Πάσχα είτε Χριστούγεννα είτε ακόμα και γενέθλια, χωρίς αυτή τη σαλάτα. Κάθε οικογένεια έχει τη δική της συνταγή και υπάρχουν αρκετές παραλλαγές.

Salata de boeuf or salad Olivier
Ρώσικη σαλάτα ή salata de boeuf (Ρουμάνικη εκδοχή)

Αλλά η αληθινή “Ρώσικη” δεν είναι αυτή που κυκλοφορεί στην Ελλάδα. Καταρχάς έχει κρέας. Συνήθως μοσχάρι αλλά γίνεται και με κοτόπουλο ή ακόμα και ζαμπόν ή σαλάμι. Επίσης βάζουμε πολύ αγγουράκι τουρσί για να προσθέσει αψάδα. Οι Ρώσοι βάζουν καμιά φορά και άνηθο, γιατί τους αρέσει πιο φρέσκια κι ανοιξιάτικη. Εμείς ακολουθούμε τη Ρουμάνικη παράδοση και βάζουμε μπόλικη μουστάρδα.

Μπορείς να δεις τη συνταγή για Ρουμάνικη salata de boeuf στο Jo Cooks’ blog. Επίσης, μπορείς να βρεις μια ωραία συνταγή Ρώσικη/Ουκρανική Salad Olivier (салат Оливье) στο Natasha’s Kitchen.

Drob de miel (Ρουμάνικο ρολό από κρέας)

Romanian Easter meatloaf, drob de miel
Ρουμάνικο Πασχαλινό ρολό κρέατος, drob de miel – Φωτογραφία; Delicious Romania

Όπως είπαμε οι Ρώσοι δεν αγαπούν το αρνί, αλλά οι Ρουμάνοι το συνηθίζουν, ειδικά το Πάσχα. Το πιο παραδοσιακό Ρουμάνικο φαγητό για το Πάσχα είναι το drob de miel. Η γιαγιά μου το έφτιαχνε μεν αλλά σπάνια, επειδή ήταν βαβουριάρικο φαγητό.

Γίνεται με τα εντόσθια του αρνιού τυλιγμένα στη μπόλια, κάτι όπως οι ελληνικοί τζιεροσαρμάδες (υποθέτω δηλαδή, δεν έχω φάει για να ξέρω σίγουρα). Στις μέρες μας συνηθίζεται επίσης και μια πιο light κι εύκολη εκδοχή, με κιμά.

Θα βρεις την παραδοσιακή εκδοχή στο Romanian Insider, ενώ την πιο εύκολη με τον κιμά στο Where Is My Spoon.

Cozonac cu nuca (Ρουμάνικο τσουρέκι με καρύδια)

cozonac cu nuca
Cozonac cu nuca, Ρουμάνικο τσουρέκι γεμιστό με τριμμένη καρυδόψυχα

Όλη η περιοχή από Ρωσία μέχρι Αρμενία και από Βαλκάνια κι Ελλάδα μέχρι το Ισραήλ έχει μεγάλη παράδοση στα τσουρέκια κάθε είδους. Στην Ελλάδα έχουμε το μυρωδάτο Πολίτικο τσουρέκι, που μας ήρθε από την Κωνσταντινούπολη μέσω Θεσσαλονίκης, μετά τη Μικρασιατική καταστροφή.

Το Ρουμάνικο cozonac γίνεται όπως περίπου το τσουρέκι, αλλά οι Ρουμάνοι ανοίγουν τη ζύμη σαν φύλλο και απλώνουν πάνω της ένα μείγμα με βάση την τριμμένη καρυδόψυχα. Μετά το τυλίγουν σε ρολό και το ψήνουν. Είναι ένα “τσουρέκι” πολύ δημοφιλές, Χριστούγεννα και Πάσχα.

Συνταγή στο Where Is My Spoon.

Kulich ή Paska (Ρωσία & Ουκρανία)

Kulich / Paska Easter bread
Ρώσικα/Ουκρανικά Πασχαλινά τσουρέκια. Εδώ τα έχω στολίσει όπως το έκανε η προγιαγιά μου, με στολίδια από ζύμη και κερασάκια γλασέ.

Τσουρεκιών συνέχεια, αυτή τη φορά από τη Ρωσία και την Ουκρανία. Εκεί το τσουρέκι ψήνεται σε στενόμακρες φόρμες και θυμίζει πιο πολύ Ιταλικό panettone. Η προγιαγιά μου η Μαρία, που ήταν η εξπέρ σε αυτό, τα στόλιζε όπως συνηθίζουν στην Ουκρανία, με λωρίδες από ζυμάρι και κεράσια γλασέ.

Στη Ρωσία από την άλλη, το συνήθειο είναι να τα στολίζουν με γλάσο ζάχαρης άχνης ή γράφοντας τα γράμματα ΧΒ (από το Христос Bоскрес ή Χριστός Ανέστη στα Ρώσικα). Στη Ρωσία το λένε kulich (κουλίτς), ενώ στην Ουκρανία packa (Πάσχα)

Δες τη συνταγή στο Natasha’s Kitchen.

Paskha – Пасха (Ρώσικο τυρόγλυκο)

Paskha Russian Easter cheese dessert
“Πάσχα”, ρώσικο τυρόγλυκο – Φωτογραφία: Mitrius, Wikipedia Commons

Εδώ είναι που αρχίζουν να μπερδεύονται τα πράγματα. Πριν λίγο σου είπα ότι “packa” (Πάσχα) λένε στην Ουκρανία το τσουρέκι. Να όμως που “Πάσχα” (Пасха) λένε οι Ρώσοι ένα εντελώς άλλο γλυκό, που το φτιάχνουν από φρέσκο τυρί και ζαχαρωμένα φρούτα!

Το τυρί για το παραδοσιακό “Πάσχα” των Ρώσων λέγεται Tvorog, αλλά μπορείς να το φτιάξεις και με ανθότυρο ή στραγγισμένο τυρί cottage (το cottage είναι πιο κοντά στη σωστή γεύση). Παραδοσιακά, βάζουν το μείγμα του τυριού και λοιπών υλικών σε ειδική κεραμική φόρμα να στραγγίσει για ώρες (ή μέρες!) πριν το σερβίρουν.

Θα βρεις μια ωραία συνταγή στο The Spruce Eats.

Pască (Ρουμάνικο τυρο-τσουρέκι)

Romanian Easter cheesecake or pască
Ρουμάνικο Πασχαλινό τσήζκεικ ή pască – Φωτογραφία: Where Is My Spoon

Ναι σωστά κατάλαβες, κι άλλο γλυκό που το λένε κι αυτό “Πάσχα”! Αναρωτιέμαι αν τους είχαν τελειώσει οι εναλλακτικές και τα έβγαλαν όλα “Πάσχα”…

Τέλος πάντων.

Αν λοιπόν οι Ρώσοι λένε “Πάσχα” το τυρόγλυκο τους και οι Ουκρανοί το τσουρέκι τους, έρχονται οι Ρουμάνοι και ενώνουν τα δύο γλυκά σε ένα! Με άλλα λόγια, φτιάχνουν μια ζύμη για τσουρέκι, τη στρώνουν σε στρογγυλή φόρμα όπως θα κάναμε το τσηζκεϊκ και στο κέντρο βάζουν ένα γλυκό μείγμα από φρέσκο τυρί (ρικότα ή ανθότυρο), αυγά, ζάχαρη και σταφίδες και το ψήνουν.

Προσωπικά νομίζω ότι αυτή η εκδοχή του “Πάσχα” είναι η καλύτερη!

Δες τη συνταγή για το Ρουμάνικο “Πάσχα” στο Where Is My Spoon’s blog.

Συμπερασματικά…

Το Πάσχα είναι η μεγαλύτερη γιορτή στην Ορθόδοξη γειτονιά. Μιας και οι δυο γιαγιάδες μου έφεραν πολλές αγαπημένες συνταγές από τη Ρωσία, Ουκρανία και Ρουμανία, το Πάσχα μας έχει άρωμα ανατολικο-ευρωπαϊκό. Όμως σιγά σιγά μάθαμε επίσης κι αγαπάμε “νέες” παραδόσεις από την Ελλάδα, όπως το κοκορέτσι για το με΄ζέ και γαλακτομπούρεκο για γλυκό.

Έχεις δοκιμάσει φαγητά της Ανατολικής Ευρώπης; Ποια είναι τα αγαπημένα σου Πασχαλινά φαγητά ή γλυκά και από ποια χώρα είναι;

Cover image by azazelok from Pixabay

About Author

Eleanna is the founder of Miss Travelist. Part Greek and part East European, she speaks five languages and loves discovering new cultures and cuisines. When she is not travelling, you can find her watching Netflix, playing video games and having coffee with her friends.

Δεν Υπαρχουν Σχολια

    Comments welcome!